گفتگو با رئیس سازمان حفاظت محیط زیست 3 سال پیش گفتم ظرفیت تهران تکمیل است

تا همین چند سال پیش وقتی اسم سازمان حفاظت محیط زیست به میان می آمد مفاهیمی فانتزی و نه چندان جدی در ذهن تداعی می شد اما از وقتی که آلودگی هوای تهران از مرز بحرانی گذشت منابع آبهای زیرزمینی غیرقابل آشامیدن شد

کد خبر: ۱۰۳۳۹

زباله های بابل از سر و کول مردم بالا رفت ، طرح توسعه نیشکر، فریاد خوزستانی ها را درآورد آرام آرام قضیه عوض شد تا جایی که امروز همه حساس شده اند و دیگر فناوری ، تولید، ارزش افزوده و اشتغالزایی نمی تواند بهانه توجیه کننده و قابل قبولی برای آلایندگی باشد دیگر سازمان حفاظت محیط زیست هم با واژه های فانتزی همراه نیست الان دیگر اخبار زیست محیطی براحتی تیتر اول روزنامه ها می شود و وظیفه ابتکار، به عنوان رئیس و همکاران او را در سازمان حفاظت محیط زیست سنگین تر می کند با ابتکار گفتگویی کرده ایم که می خوانید.یکی از مصوبات اخیر شورای عالی محیط زیست درباره حدود استاندارد آلودگی صوتی است فرودگاه مهرآباد یکی از منابع اصلی آلودگی صوتی تهران است ؛ چه فکری برای آن شده است؛ وجود فرودگاه در این فاصله کم و در حقیقت پرواز تمام هواپیماهایی که قصد فرود یا برخاستن دارند، نه تنها آلودگی صوتی ایجاد می کند؛ بلکه در آلودگی هوا نیز به مقدار زیاد نقش دارد؛ یعنی آلودگی هوا که از حرکت هواپیماهای جت روی شهر تهران ناشی می شود، واقعا قابل توجه است ما سال گذشته پیشنهاد دادیم که با توجه به افتتاح فرودگاه بین المللی امام خمینی )ره (، فعالیت فرودگاه مهرآباد به حداقل برسد یا کاملا تعطیل شود که البته تصمیم گیری در این خصوص هنوز قطعی و نهایی نشده ؛ ولی تاکید ما بر این است که فرودگاه باید از محیط شهری فاصله کافی داشته باشد بحث بیشتر بر سر این بوده است که فرودگاه مهرآباد برای پروازهای داخلی یا پروازهای محدودتری بماند اگر میزان پروازها هم محدود شود، باز هم شرایط بهتر خواهد بود مهم این است که تراکم فعلی هواپیماها هم از نظر صوتی و هم از نظر آلودگی هوا قابل قبول نیست.آیا نمی توان خروج فرودگاه از شهر را قطعی کرد؛ این مشکل در همه جای دنیا وجود دارد اما آنها روی این موضوع کار کردند یعنی هم استانداردهای صوتی هواپیماها را حل کردند و هم استانداردهای آلودگی های ناشی از آن را مثلا در شهرهای اروپایی هم فرودگاه ها نزدیک شهرهاست ؛ خصوصا فرودگاه های پروازهای داخلی از نظر منطقی هم درست نیست که مثلا ما پرواز اصفهان را به فرودگاه بین المللی امام خمینی حواله بدهیم ؛ چون فاصله بسیار زیاد است ؛ نصف راه را باید برویم تا به فرودگاه برسیم ما در وهله اول تصمیم داریم با احداث و افتتاح فرودگاه ، بار تردد هوایی تهران کم شود و این خود امیدوار کننده است مرحله بعد، استاندارد کردن هواپیماهاست که این کار باید صورت گیرد شماره گذاری خودروهای دیزلی در تهران ممنوع شده است اما مینی بوسها و اتوبوسها را در شهرستان نمره می کنند و به تهران می آورند اتوبوسهای شرکت واحد حتما باید در تهران شماره گذاری بشود، بخشهای دولتی هم ملزم به رعایت این قانون هستند می ماند بخشهای غیردولتی ، سازمانها و بخش خصوصی ما ضابطه را به راهنمایی رانندگی اعلام کرده ایم راهنمایی رانندگی موظف است اجازه شماره گذاری ندهد و تا به حال همکاری خیلی خوبی داشته ایم آیین نامه ای هم درباره کامیونها و اتوبوسها داشتیم که داخل شهر تردد نکنند؛ می ماند مینی بوسها و اتوبوس های داخل شهر؛ متاسفانه یکی از زمینه هایی که در سالهای گذشته ، شهرداری ها به آن توجه کافی نکرده ، بحث حمل و نقل عمومی و کیفیت ناوگان اتوبوسرانی تهران است تهران در بسیاری از زمینه ها طی سالهای گذشته رشد خیلی خوبی داشته است ، مثلا در زمینه فضای سبز، ترافیک ، بزرگراه ها، یا توجه به ابعاد دیگر مسائل زیست محیطی شهری ؛ ولی حمل و نقل عمومی و اتوبوس از بقیه برنامه ها خیلی عقب است ما اگر شاهد افزایش بهبود وضع کیفی اتوبوس ها، از نظر گازسوز شدن یا رساندن به استانداردها بودیم ، بسیاری از معضلات حل می شد آقای دکتر حجت در جایی گفت که ما زورمان به بعضی ها نمی رسد؛ یکی از آنها نظامیان هستند که اتوبوس های آلاینده و فرسوده دارند اتفاقا مسوولیت هماهنگی این امور نیروهای مسلح به عهده آقای شمخانی وزیر دفاع است ما در سالهای گذشته تلاش های قابل قبولی کردیم و مشارکت نسبتا خوبی را از طرف نیروهای مسلح ، نه فقط در بحث تردد خودروها، بلکه در پادگان ها و در آلودگی صنایع دفاعی شاهد بودیم و یک تغییر نسبی در بعضی نگرشها به وجود آمد، اما درباره خودروهای نیروهای مسلح ، در دو سال گذشته بخشنامه ای در دولت تنظیم شد که معاون اول رئیس جمهور هم آن را ابلاغ کرد که تمام خودروهای دستگاه دولتی اعم از نیروهای مسلح و نهادهای انقلاب باید معاینه فنی شوند و از نظر کنترل استانداردها، ضوابط لازم را داشته باشند ما این بخشنامه را پیگیری کردیم و گزارش عملکرد از دستگاه ها خواستیم آقای دکتر حجت از همه دستگاه های اجرایی ، گزارش عملکرد خواستند که ناوگان دستگاه های مختلف ، از جمله وزارت دفاع تا حدی معاینه فنی شده اند و این طرح چگونه اجرا شده است متاسفانه گزارش ها چندان کامل نبوده ؛ ولی آنچه به دست ما رسیده ، حاکی از آن است که دستگاه ها اقداماتی صورت داده اند.آیا این بخشنامه ضمانت اجرایی هم دارد؛ ضمانت اجرایی آن این است که اگر انجام ندهند، خلاف مصوبه دولت است اگر در این خصوص همکاری نشود، ما می توانیم اعلام کنیم که مثلا این دستگاه ها وظیفه خود را انجام نداده اند، یا حداقل گزارشی از میزان پایبندی دستگاه های دولتی به بخشنامه دولت برای خودروهای فرسوده ، تدوین و به دولت ارائه خواهیم کرد.آماری هم در این خصوص دارید؛ متاسفانه آمار کاملی نداریم ؛ ولی مواردی که به ما جواب دادند، اعلام کردند که ناوگان خودروها و اتوبوس هایشان معاینه فنی شده اند محیط زیست عضو شورای عالی شهرسازی است ؛ نظر شما درباره کنترل ساخت و ساز، بویژه در پادگانها چیست؛در خصوص تراکم ، سیاستگذار اصلی ، شورای عالی شهرسازی است و ما هم عضو این شورا هستیم.درباره تغییراتی که باید در میزان تراکم محدوده های تراکم و تغییر کاربری ها داده شود، کمیسیون ماده پنج به عنوان کمیسیونی که استثناهای قانون را بررسی می کند تصمیم می گیرد، که ما عضو کمیسیون ماده پنج نیز هستیم . ما نظرمان را درباره بحث تراکم در شهر تهران ، از حدود3 سال پیش مدام مطرح کرده ایم آن زمان یک گزارش اولیه ارائه دادیم مبنی بر این که از نظر ما ظرفیت زیست محیطی شهر تهران بسته شده و تهران حد ظرفیت های زیست محیطی خود را گذرانده است ظرفیتهایی مثل هوا، فضای سبز، آب و آلودگی ها، از حد خودش گذشته است ؛ بنابراین تهران از نظر جمعیتی باید مهار شود. اگر بخواهیم خدمات عمومی را برای زیستن در شهر تهران ارائه دهیم ، باید جمعیت این شهر را مهار و برای آن برنامه ریزی کنیم.مصوبات قبلی شورای شهرسازی هم یک سقف جمعیتی برای شهر تهران گذاشته بود و براساس آن ، بحث تراکم و فروش تراکم از قبل صورت می گرفت ؛ منتها طبق آمار و گزارشها، روند فروش در بسیاری از مناطق شهر تهران ، حتی براساس آخرین مصوبه شورای شهرسازی نیست و فراتر از آن است . این آمار سال گذشته جمع آوری شد و کار کارشناسی روی آن صورت گرفت و به دولت و رئیس جمهور اعلام کردیم و خواهان مهار روند گسترش جمعیت تهران و ساخت و ساز شدیم ؛ حتی پیشنهاد دادیم که در یک نوبت مناطق 21 و22 مهار شود که در حال حاضر مناطقی در دست مطالعه یا اقدامات اجرایی اولیه است ما باید تهران را به گونه ای مدیریت کنیم که جمعیت پذیری نداشته باشد جمعیت تهران باید به حدی باشد که فشار مضاعف بر ظرفیت زیست محیطی تهران وارد نشود و این یک بحث مدیریتی است . الان هم نظر ما همین است که شهرداری باید منابع درآمدی دیگری غیر از فروش تراکم داشته باشد. فروش تراکم انتظارات و تبعاتی دارد که با توجه به ظرفیت بسته و محدود شهر تهران ، قابل برآورده شدن نیست و مشکلات جدی ای برای شهروندان تهرانی به بار خواهد آورد.مدیریت پایدار شهر تهران در آینده با این روند افزایش جمعیت ، امکان پذیر نخواهد بود ما تاکید داریم که مسائل جمعیتی تهران باید از دید توسعه پایدار و محیط زیست مهار شود باتوجه به این موضوع ، آیا با تصمیم شهرداری در زمینه توقف فروش تراکم موافقید یا نه ؛اگر تصمیم شهرداری بر این مبنا باشد که فروش تراکم به دلیل گذراندن سقف جمعیتی متوقف شده است و اگر از دید کارشناسان حقوقی ، این اقدام قانونی تلقی شود، موافقیم ؛ اما در خصوص توقف فروش تراکم یا فروش تدریجی آن ، پیشنهاد ما این بود که فروش تراکم بتدریج کاهش پیدا کند و ما به مرور راههای دیگر کسب درآمد را برای شهرداری تعریف کنیم در همه جای دنیا عوارض متناسب با قیمت زمین و عرصه و اعیان بسته می شود. متاسفانه عوارض در شهر تهران بسیار ناچیز است عوارض متناسب نیست ؛ به جای آن شهرداری از فروش تراکم درآمد به دست می آورد ما قطعا با این سیاست که شهرداری از فروش تراکم یا غیره درآمد کسب کند، موافق نبوده و نیستیم و فکر می کنیم اگر این سیاست ها را مهار کنند و بتدریج فروش تراکم به حداقل برسد و منابع درآمدی جایگزینی پیدا کند، شهر تهران را بتوان بهتر اداره کرد در بحث ارزیابی زیست محیطی ، بسیاری از کارشناسان معتقدند که محیطزیست متخصص ارزیابی ندارد؛ نظر شما چیست؛ الان در ارزیابی زیست محیطی می توانیم بگوییم که قانون اجرایی نشده ، تقریبا سه سال است که این قانون را اجرایی کرده و در همین مدت هم بیش از هفتاد مورد ارزیابی زیست محیطی داشته ایم ما در ایران کارشناس و متخصص ارزیابی زیست محیطی کم داریم ؛ فقط بحث سازمان نیست ، متاسفانه مشاوران قوی در این زمینه نداریم ؛ یعنی مهندسان مشاوری که تجربه کار در ارزیابی زیست محیطی داشته باشند سازمان هم در خصوص کارشناسی در این زمینه ضعفهای جدی دارد؛ ولی در حال حاضر مشغول به کاریم ؛ هم از نظر ارتقای سطح کارشناسی و هم از لحاظ بهره گیری از نظرات استادان صاحبنظر اما درباره بحث آلودگی ها، باید بگویم پایش بخش صنعت ، تولید و اقتصاد کشور و ارائه گزارشی از وضعیت این آلودگی ها و به تبع آن برخورد قانونی ، از وظایف حاکمیتی سازمان است ما در این خصوص کارشناسان بسیار زبده و قوی در سازمان داریم ؛ البته کفایت نمی کند و حتما کارشناسان ما باید از نظر علمی مرتب آموزش ببینند و آخرین اطلاعات و فناوری ها را بیاموزند. از نظر تعداد هم کمبود داریم و به همین دلیل هم امسال آزمون استخدامی برای پانصد نفر برگزار کردیم حتی از نظر ساختاری هم به اصلاح نیاز داریم وبه این دلیل دولت در جلسه گذشته خود هزارودویست پست و یک اصلاح ساختار کامل برای سازمان محیط زیست تصویب کرد در حال حاضر مطابق قانون ، سالانه تا پایان برنامه سوم ، دولت باید5 درصد کوچک شده باشد؛ یعنی دولت تحت هیچ شرایطی مجوز رشد نمی دهد. قانون این اجازه را نمی دهد؛ ولی به دلایل شرایط ویژه سازمان و مشکلات و وظایف گسترده آن که سال به سال هم افزایش پیدا می کند این رشد را داشته ایم البته ما کارهای زیادی هم کرده ایم و این را نمی توانیم بپذیریم که کارشناسان چیزی نمی فهمند! نه ، کارشناسان سازمان ، کارشناسان زبده ای هستند. اگر بخواهیم به صورت تخصصی به مساله نگاه کنیم ، باید کارشناس بخش نفت ، بخش راه ، بخش ساختمان و بخش صنعت داشته باشیم که خود بخش صنعت شامل صنایع مختلفی است ؛ حیطه هم حیطه گسترده ای است قطعا توان نیروی انسانی سازمان این قدر نیست ؛ ولی از سال گذشته ماده 134 قانون برنامه را اعمال کرده ایم : بند ج ماده 104 بخش جرایم زیست محیطی ، لازمه کار این است که کارشناس دقیقا به موضوع اندازه گیری حجم آلودگی و نوع آلودگی وارد شود، با آن جدول تطبیق دهد و به طور دقیق حساب و کتاب کند دیگر تقریبا فرار از مسوولیت و حساب و کتاب های دقیق امکانپذیر نخواهد بود و این مسائل شفاف می شود و در قالب یک جریمه ریالی درمی آید و معلوم می شود هر صنعت چه وضعیتی دارد.